ਬੜਾ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
੯੮੭੬੭-੮੫੬੭੨

ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕੁੱਝ ੪,੦੦,੦੦੦ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ਼ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ੨,੫੦੦ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਸਾਨ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਛੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਸਰ, ਗ੍ਰੀਕ, ਯਹੂਦੀ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਸਨ।
ਇਨਸਾਨੀ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਰਹੱਸ: ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨੀਸ਼ਲ ਤੰਤੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਜ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੋਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਅਲ਼ਅਂ-ਓ-੍ਹੌਅ੍ਰਸ਼ਓ  ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਇਕ ਗੁੰਬਦ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਲੱਤਾਂ ਤੀਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਬਾੜਾ ਛੋਟਾ, ਦੰਦ ਛੋਟੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣ, ਜੇਕਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਿਕ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ!

ਸਿੱਖ ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ’ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ‘ਵਾਲਾਂ ਸਣੇ ਸਰੀਰ’ ਇੱਕ ਤੋਹਫਾ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਬੋਝ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਕਈ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਦੂਜੀਆਂ ਹੋਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਮਿਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਤਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਕੇਸ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕਿਰਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ੂਲ਼ਠ੍ਰਅ- ੜੌਲ਼ਓਠ ੂ.ੜ. ੍ਰਐਸ਼ ਤੋਂ ਖੋਪੜੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ੀਂਸ਼ੂਲ਼ਅਠੀਂਘ ਤਹਿ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਠੰਡ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਵਾਲ ਤਾਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ੍ਰਅਧੀਅਠੌਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਵਾਲ ਕੁਝ ਖੁਰਾ ਤੱਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗ਼ੀਂਛ ਅਤੇ ਛ੍ਹ੍ਰੌੰੂੰ ਦਾ ਗੁਦਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਤੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਲ਼ਓਅਧ ਅਤੇ ਅ੍ਰਸ਼ਓਂੀਛ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਛਾਨਣੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝਿੰਮਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਾਲ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਲਾਗਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਹ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਹਿਸਾਸ ਤਾਂ ਅੰਡੇ ਦੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ? ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਓਂਅੰਓਲ਼ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀ ਬਿਨਾਂ ਓਂਅੰਓਲ਼ ਦੇ ਦੰਦ ਠੀਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਖੰਬ, ਜੋ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਲੱਗਣਗੇ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ ਸਾਡੇ ਵਾਲ। ਉਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ, ਤੇਲ ਦੇ ਘਲ਼ਅਂਧਸ਼, ਂਓ੍ਰੜਓ ਢੀਭ੍ਰਓਸ਼ ਅਤੇ ੂੰਸ਼ਛਲ਼ਓਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਂਅੀਲ਼ਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਸਟੀਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਟeeਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ। ਂaਲਿਸ ਇੰਝ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਉਗਲਾਂ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਾਲ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੇ ਹਨ; ਬਾਹਰੋ ਵੀ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ। ਜਿੱਥੇ ਨੌਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿਰਫ ੨੦ ਹੈ ਉਥੇ ਵਾਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਲੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਂਹ ਤਾਂ ਸਿਕਰੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਨਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਤੇ ਬੇਜਾਨ, ਪਰ ਵਾਲ ਅਤੁਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।
ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਛਲeaਨ ਸ਼ਹaਵe ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਾਣੂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਦਾੜ੍ਹੀ ਹਵਾ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਮਰਦਾਨਾ ੍ਹaਰਮੋਨeਸ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਹਿਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਧਰਥੀ ‘ਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਕੱਟਿਆਂ ਘਲੋਬaਲ ਾਂaਰਮਨਿਗ ਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੱਟਿਆਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਨੇ ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਆਪ ਸੱਦਾ ਦਿਆਂਗੇ।
ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹaਵe ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਬਣ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ, ਸ਼ਹaਵਨਿਗ ਘeਲ, ਤੇਜ਼ ਬਲੇਡ ਵਾਲਾ ਰੇਜ਼ਰ ਜਾਂ ਸ਼ਹaਵਨਿਗ ਦੀ ਬਿਜਲਈ ੰaਚਹਨਿe, ਅਡਟeਰ ਸ਼ਹaਵe ਲੋਟਿਨ ਆਦਿ ਦਾ ਬੜਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਢੇਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸ਼ਹaਵe ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਧeਲਹ ਿਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਨੂੰ ਨਕੇਲ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ‘ਂੋ ਸ਼ਹaਵਨਿਗ ਧaੇ’ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਧਰਤੀ ਉੱਤੋਂ ਘਰeeਨਹੁਸe ਗaਸeਸ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਭੋeਨਿਗ ੭੪੭ ਜeਟ ਪਲaਨeਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਰਸਿਸਚਰੋਸਸ ਉਡਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘੱਟੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਜਾਵੇ, ੍ਹeਲਿਮ ਭਰੇ ਗੁਬਾਰੇ ਛੱਡੇ ਜਾਣਗੇ, ਕਈ ਨਿਡਰa-ਰeਦ ਲaਸeਰਸ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਕੰਮ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦੇਣਗੇ। ਮਾਹਿਰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਰੋਗਣ, ਸੱਜਣ ਦੇ ਸਾਜੋ ਸਾਮਾਨ, ਸੰਧੂਰ, ਬਿੰਦੀ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੀਮਾਂ, ਵਾਲ ਰੰਗਣ ਵਾਲੀ ਡਾਈ ਆਦਿ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਫਾਇਦਾ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਚੂਹੇ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਝੱਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲਕੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਲ਼eੁਕeਮaਿ ਆਦਿ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀਏ।
ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀਪੁਣੇ ਨਾਲ ਛੇੜਖਾਨੀ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਛੇੜਖਾਨੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਲ ਦੀ ਸਮਝ ੍ਰaਬਨਿਦਰaਨaਟਹ  ਠaਗੋਰe , ੰaਰਣ, ਲ਼eੋ ਠੋਲਸਟੇ,              ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਗਿਆਤ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ। ਆਉ ਅਸੀਂ ਰਲ ਮਿਲ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈਏ ਨਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹੀਏ। ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਟੇ, ਘਾਟਾ ਤਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੈ ਨਾਂ?
ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਣ ਪਾ ਕੇ ‘ਆਤਮਾ’ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੁਝ ਇਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਈ ਅਨੈਤਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਤੇ ਤੌਰ’ਤੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਪੈਣ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦੇ। ਨਿਯਮ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵੱਢ (ਕੱਟ) ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਾਲ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਯਾਫਤਾ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਤੱਤ ਇੱਕਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਮਾੜੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾaੇਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰੂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ੜਟਿaਮਨਿ ਧ ਖਣਿਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਵੱਧ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਤੱਤ ਵਰਤ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਛੜੇ (ਕੱਟੇ) ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਕੇ।ਗੁਰਮਤਿ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਰਚਿਆ ਆਇਆ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਚਿਆ ਰੁਖ਼ਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਲ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੋਹਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਚੋਨਦੁਚਟੋਰ ੋਡ ਹeaਟ ਫ਼ ਚੋਲਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੰਘਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਮੌਸਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ੋਣੇਗeਨ ੨੮%; ਚaਰਬੋਨ ੫੦%; ਹੇਦਰੋਗeਨ ੬%; ਂਟਿਰੋਗeਨ ੧੧% ਅਤੇ ਸੁਲਪਹੁਰ ੫%। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚੂਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਭਾਵ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਹੈ। ੫੦ ਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ੧ ਗ੍ਰਾਮ ਖੁਰਾ ਤੱਤ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਸੁਆਦ ਗੁਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਸੂਰਜ ਤੋਂ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਢੱਕਣਾ  ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰ ਢੱਕਿਆਂ ਊਰਜਾ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੜਿਆ-ਸੁਣਿਆ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਢੱਕਿਆ ਸਿਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ੧੦੦% ਸਾਕਾਰਾਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਢੱਕਣਾ ਸਿਰਫ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਹੁਮਸ ਭਰਿਆ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਸਿਆਣੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰਹਾਂ, ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਝਾੜੂ ਫੇਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਗੋਹਾ ਕੂੜਾ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਕੰਘਾ ਫੇਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੰਘਾ ਵੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਕੰਘਾ ਫੇਰਿਆਂ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਉੱਤਪਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਫaਪਲਿਲa ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫaਪਲਿਲa ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ (ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੱਤ) ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਸ਼ਹaਮਪੋਸ, ਸ਼ੋaਪਸ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਗੋਂ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਧੋਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛaਸਟੋਰ ੋਲਿ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਤੌਲੀਏ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸੇਕ ਦੇਣਾ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਤਿ ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਚਾਹ ਪੱਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਾਲ ਧੋਣਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੇਗਾ। ਗਿੱਲੇ ਵਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਾਹੁਣੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਉੁਹ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਸਿਰ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ਦੇਖੋ ਕਮਾਲ ੧੦ਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾ, ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ੩੦੦ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰ ਤੇ ਪਗੜੀ ਬੰਨਣਾ, ਵਾਲ ਕਤਲ ਨਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਘਾ ਵਰਤਣਾ। ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ?
ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਤੇ ਜੂੜਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬੁਰਜ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਬੁਰਜ ਨਾਂ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਹਾਦਸੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਵਾਲ ਨਾਂ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਸਰੀਰਕ ਖਲਬਲੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਬਕ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਮੱਧਿਅਮ ਜਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਹੋਣ, ਵਾਲ ਸਭ ਸੋਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬ ਰੂਹਾਨੀ ਸਨੇਹੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਵਾਲ ਰੂਹਾਨੀ, ਸਰੀਰਕ ਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਜੰਗਜੂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਇਕ ਝਾਤ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧaਰਾਨਿ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਵਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਵੇਂ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋੜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਲਮੇਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਲੇਰ, ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਸਮਾਨਤਾ ਬੰਦੇ ਦੇ ਵਾਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆ ੀਨਡਰaਰeਦ ਵਿਲeਟ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ, ਹਾਜਮਾ ਠੀਕ ਕਰਨਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਣਾ, ਦਿਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈ ਦਾ ਉਸਤਰਾ ੍ਹeਪaਟਟਿਸਿ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਅੀਧਸ਼ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਨਾਈ ਕੋਲ ਜਾਈਏ, ਨਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕੋਲ। ਵਾਲ ਤਾਂ ਔਰਤ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਝ ਮਰਦ ਵਾਲ ਕਟਾਕੇ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਗੁੱਤਾਂ ਕਟਾ ਕੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਮਰਦ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਕਰਤੂਤ ਵਰਜਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਲੋਕ ਸਕੂਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਖ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧ.ਂ.ਅ. ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਕੀਮ ‘ਨਿੰਮ’  ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ‘ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਕੀਮ’ ਵਾਲ ਹੁੰਦੁ ਹਨ। ਧੋਚਟੋਰ ਆਇੰਦਾ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੇ ਵਾਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਕਰਣਗੇ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਗ ਸਿੱਖੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹੋਇਆ ਕਰਣਗੇ।
ਛਹaਰਲeਸ ਭeਰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਨੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਾਡੇ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਤੇ ਹੈ। ਠਰੋਬਰਨਿਦ ਟਾਪੂਵਾਸੀ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਰਾਉਣ ਦੀ। ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਗੁਆaੇਣਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਅਣਚੇਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗਰਵ ਕਰਨਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੋਣਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇਸ਼ੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਕਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਵਾਜ਼ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਂਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਈ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਾਲ ‘ਤਾਕਤ ਦੀ ਚਰਮ ਸੀਮਾਂ’ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕਬੀਲੇ ਮਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਵੀ ਦਫਨ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਲ ਸਰਵਉੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਭੇਜਣੇ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਪਜਤਾ ਦਾ ਅਸੀਸ ਲੈਣ ਲਈ। ਕੀ ਇੰਝ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਹੈ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਲੈਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਣਾ? ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੇਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਜਨਾਨਾ ਤਾਕਤ ਦੇਕੇ।
ਵਾਲ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਤ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨਾ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਾ ਉਨਾ ਹੀ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਜਿਵੇਂ ਛeaਸeਸ ਦੇ ਸਨ ਜੋ ਝੁਲaਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ। ੍ਹaਵeਲੋਚਕ ਓਲਲਸਿ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕਿ ਵਾਲ ਸਰੀਰਕ ਉੱਤਪਤੀ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਾਮਵਾਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਲ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕਿਸ਼ੋਰਿਆਂ ਦੇ ਜਿਨਾਂ ਚਿਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਲ ਪਰਿਪਕਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਮਵਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਭਾਵੇਂ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਲੰਬੇ, ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਫੁਲaਨਦ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁਥਿਆ ਹੈ, ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਪਰੋਤਕ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਮੇ ਵਾਲ ਹੀ ਹੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਵਾਲ ਹੀ ਉਪਜਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਨ । ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਰਵ ਕਰਨਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੋਣਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇਸ਼ੀ ਸੁਤੰਸਟੀ ਹੈ । ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ  ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ । ‘ਵਾਲਾਂ ਸਣੇ ਸਰੀਰ’ ਪ੍ਰਾਮਤਮਾ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਇੱਕ ਤੋਹਫਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਬੋਝ । ਇਸ ਲਈ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ।

⁠⁠⁠ਹਾਂ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕ ਹੋ !!!!

ਅੱਜ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਸਿਆਸੀ ਬਦਲ ਨਾ ਬਣ ਸਕਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਲਾਇਕ ਹਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੇ , ਮੈਂ ਇਸ ਉਤਰ ਨਾਲ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ , ਹਾਂ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕ ਹੋ ਆਓ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨਲਾਇਕੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ
ਤੁਹਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਨਲਾਇਕੀ ਤਾਂ ਉਦੋ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਇਲੀਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਸੰਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਮੀ ਸ਼ਘੰਰਸ਼ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਵਰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ , ਲਾਇਕ ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਚਪੜਾਸੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ ਇਕ ਨਲਾਇਕ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ
ਦੂਸਰੀ ਨਲਾਇਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਦੋਂ ਦਿਖਾਈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਰਪਾਨ ਵਾਲੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੱਕ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਅੱੜ ਗਏ । ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਤ ਬਾਬੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾਨ ਬਾਰੇ ਸਿਆਣਪ ਭਰਿਆ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਇਹਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲਾਹ ਕੇ ਅਟੈਚੀ ਕੇਸ ਚ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੁ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਅੜ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਨਲਾਇਕੀ ਕੀਤੀ I ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਇਕ ਨਲਾਇਕੀ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਣ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਲੀਡਰ ਏਨਾ ਨਲਾਇਕ ਹੋਵੇ ਉਸ ਕੌਮ ਦਾ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੈਟ ਕਰਨਾ ਪਉਂ ਏਧਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨਲੈਕੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ ਓਧਰ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਨਲਾਇਕੀ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਝੱਲਦੀਆਂ ਆਵਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ
ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤੁਹਾਡੀ ਤੀਸਰੀ ਨਲਾਇਕੀ ਦੀ , ਤੀਸਰੀ ਨਲਾਇਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੀ ਸਿੰਘ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਮ ਮਨੀਸਟਰੀ ਔਫਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੇ ਪੀ ਐਸ ਗਿੱਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਬਾਰੇ ਅੜਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ??? ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਐਸ ਐਸ ਰੇਅ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦੀ । ਸਿਆਣਪ ਦਿਖਾਂਉਂਦੇ ਬਰਨਾਲੇ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਗ੍ਰਿਹ ਵਜੀਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ।10- 20 ਹਜਾਰ ਮੁੰਡਾ ਹੋਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ । ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਾ ਵੈਸੇ ਵੀ ਚਾਅ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ , ਨਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੜਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਮੁੰਡੇ ਨਹੀਂ ਮਰੇ ਤੁਸਂੀ ਅੜੇ ਰਹੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਬਾਕੀ ਲੀਡਰ ਸਿਆਣਪ ਦਿਖਾ ਗਏ ਤੇ ਅੱਜ ਦੇਖ ਲਓ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਦੀ ਕਿਥੇ ਲੈ ਗਏ। ਪਰ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਟਲੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਜਾ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤੁਸੀਂ ਫੇਰ ਨਲਾਇਕੀ ਦਿਖਾਂਉਦੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਦੋ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਨਾਲ ਗੰਢ ਤੁਪ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਉਹੀ ਜੁਝਾਰੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਨਲਾਇਕੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਕਰਾਂਉਂਦੇ ।
ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕੀਆਂ ਕਰਨੋਂ ਨਾ ਹਟੇ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਪੰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਕਤਾ ਕਰੋ ਏਕਤਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਏਕਤਾ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਹੱਕ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇਖ ਲਓ ਕਿੰਨਾ ਸਿਆਣਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਮਾਨਜਕ ਪੇਡਾ ਦਾ ਚੈਅਰਮੈਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕ ਦੇ ਨਲਾਇਕ ਰਹੇ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕ ਚੈਅਰਮੈਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੱਟ ਸਕੇ ਨਾਲੇ ਆਹ ਏਕਤਾ ਵਾਲੀ ਗਲਤੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਇਕ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੀ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1994 , 2002 , 2006 ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਾਜਾ ਤਾਜਾ 2016 ਵਿੱਚ
ਆਓ ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤੁਹਾਡੀ ਅਗਲੀ ਨਲਾਇਕੀ ਦੀ ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਤੇ ਟੋਹੜੇ ਨੇ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਖੋਹਣੀ ਚਾਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਆਪਣੇ ਮੈਬਰ ਬਾਲਾਸਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਤੇ ਟੋਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਬਦਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਹਿਜੜਾ ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜਿਤਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਾਦਲ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਟੋਹੜੇ ਦਾ, ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੋਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਹੈ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ । ਹੁਣ ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜਗਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਆਗੂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਾਲੇ ਤਾਂ ਆਪ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜਿੱਤਦਾ ਨਾਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰੀ ਮਾਣਦਾ ਪਰ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕ ਜੋ ਹੋਏ
ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕੀ ਦਿਖਾਂਉਣੀ ਏਥੇ ਹੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬਰਨਾਲੇ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਫੈਕਟਰੀ ਵਾਲੇ ਲਾਲੇ ਨਾਲ ਪੇਚਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾ ਨਾਲ ਖੜ ਗਏ ਉਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਰਨਾਲੇ ਵਾਲੇ ਉਸ ਲਾਲਾ ਜੀ ਨੇ ਬੜਾ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਓ ਅਸੀਂ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਖਿਆਨ ਰੱਖਾਂਗੇ ਪਰ ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਨਲਾਇਕ ਜੋ ਹੋਏ ਲਾਲੇ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾ ਲਈ ਰਬੜ ਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਖਾਈ ਗਏ ਜਿਨਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੋਟ ਵੀ ਪਾਈ । ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦਾ ਉਹ ਧਨੌਲੇ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ ਸਿਆਣਾ ਰਿਹਾ ਜਿਹੜਾ ਲਾਲੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਟਵੇਰਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਖੈਰ ਐਨੀਆਂ ਨਾਲਇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਲਾਇਕ ਨਾ ਬਣੇ ਕਦੇ ਤਸੀਂ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਅਡਵਾਨੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਕਦੇ ਊਮਾ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕੋਈ ਲਾਇਕ ਸਿਆਣਾ ਆਗੂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦਾ ਜੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਨੀ ਸੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਅਣਖ ਬਾਦਲ ਵਾਗੂੰ ਘਰੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆੳਂੁਂਦੇ ਪਰ ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਰਹੇ ਨਲਾਇਕ ਦੇ ਨਲਾਇਕ ਅਖੇ ਮੈਂ ਕੌਮ ਦੀ ਅਣਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜਦੋਂ ਕੌਮ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਿਆਣੇ ਆਗੂ ਦਾ ਕਮ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗੂੰ ਕੌੰੰਮ ਦੀ ਨਬਜ ਪਛਾਣੇ ਤੇ ਕੌੰਬੋ ਪੈਕ ਵਿੱਚ ਕੌੰਮ ਦੀਆਂ ਸਸੰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਕੋਲ ਵੇਚ ਆਵੇ।

ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਲਾਇਕੀਆਂ ਲਿਖਣ ਬੈਠ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਇਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਭਰ ਜਾਣੀ ਪਰ ਕਿਤਾਬ ਕਿਉਕਿ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਟੈਮ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜਾਹ ਕਰਕੇ ਪੜਦੀ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੀ ਪੜਦੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਲੰਮਾ ਨਾ ਹੋਣੇ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਜਾ ਤਾਜਾ ਕੀਤੀ ਨਲਾਇਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਕਰਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌੰਮ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਵਾਇਆ ਬਾਦਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲਾਲਾ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਜੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਖਾਵਾਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਲਾਲ ਜੀ ਨਾਲ ਬੈਂਸ ਭਰਾਵਾ ਵਾਗ ਕੋਈ 2-4 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਵਾਗ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਇਤ ਦਿੰਦੇ ਪਰ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਫੇਰ ਨਲਾਇਕੀ ਦਿਖਾਂਉਂਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਤੋਂ ਚੋਣਾ ਵਿੱਚ ਖੜ ਗਏ ਤੇ ਹੁਣ ਦਿਓ ਜਵਾਬ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇ ਵੋਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ??

ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਬਾਦਲ ਸਾਬ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਕੈਪਟਨ ਤੋਂ। ਕੈਪਟਨ ਸਾਬ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਣਾ ਸਰਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਦੋ ਵਾਰ ਆਏ ਵੀ ਸੀ ਸਮਝਾਉਣ ਕਿ ਆਹ ਕੌਮ ਕੂਮ ਆਲੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਜਜਬਾਤੀ ਨਾ ਹੋ । ਕੌਮ ਤਾਂ ਸਿਰਫ Electoral Success ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਅਣਖਾ , ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਇਹ ਗੌਲਦੀ ਕਿਉੇਕਿ ਸਾਡੀ ਕੌੰਮ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਜੋ ਹੋਈ। ਖੈਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਢੂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਦੀ ਸੁਣਨੀ ਹੈ ਕਰੀ ਚੱਲੋਂ ਨਲਾਇਕੀਆਂ । ਹੋਈ ਜਾਓ ਜਲੀਲ , ਕੌਮ ਨੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ਕੌਮ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਝਵਾਨ ਲੀਡਰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਗਲਿਆਂ ਦੀ ਪੋਸਟ ਨੂੰ 1 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਹਜਾਰ ਲਾਇਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ 200 ਸ਼ੇਅਰ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਆ ਸਿਆਣਪ ਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਵਾਲਿਟੀ ਸੋ ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਾ 71 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 3 ਵਾਰ ਦਿੱਲ ਦਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਿਆਣੇ ਬਣ ਜਾਓ , ਜਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕਮ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਲਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਵਧਾਓ ਕਿਉਕਿ 21 ਵੀ ਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕੌੰਮ ਆਵਦੇ ਲੀਡਰ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੋਂ ਭਾਲਦੀ ਹੈ ਸੋ ਵਾਸਤਾ ਈ ਰੱਬ ਦਾ ਹੁਣ ਤਾਂ ਨਲਾਇਕੀ ਛੱਡ ਦਿਓ !!!!

ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ

ਹਰਕਮਲ ਸਿੰਘ ਬਾਠ

7 ਨਵੰਬਰ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗੂਰਤਾ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ – ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ

ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ (ਤਰਨ ਤਾਰਨ) ਸੰਪਰਕ 9478793231 Email: kanwaldhillon16@gmail.com

ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ (ਤਰਨ ਤਾਰਨ)
ਸੰਪਰਕ 9478793231
Email: kanwaldhillon16@gmail.com

ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬੁਰੀ ਤਰ•ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ•ਾਂ ਪਸਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਂ ਸਾਲਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ 18 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ਼ਸੀਲ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਬੁਰੀ ਤਰ•ਾਂ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ,ਉਥੇ ਹੁਣ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੱਡ ਕੈਂਸਰ, ਗਲੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ, ਲੀਵਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ,ਚਮੜੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਤਕਰੀਬਨ 34000 ਲੋਕ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵੱਧ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜੇਕਰ ਘੋਖ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵਾਹਣ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਧੂੰਆਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸਤਕ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਅੱਜ 80 ਤੋਂ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਉਥੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆਂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਜੈਨੀਟਿਕ ਕਾਰਨ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੂਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।ਅੱਜ ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੋਕ ਪੜ•-ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਤਬਕਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿੰਨ•ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੂਰਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਜੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਹੀ ਕਰਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਰਤੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਆਖਰੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਦੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਮੋਥਰੈਪੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਥਰੈਪੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ”ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਕੈਂਸਰ ਰਾਹਤ ਕੋਸ਼ ਸਕੀਮ” ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਮੰਨਜੂਰ(ਇਮਪੈਨਲਡ)ਕੀਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ 16 ਹਸਪਤਾਲ ਇਮਪੈਨਲਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਕਮ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਮੰਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਇਹਨਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 150000 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।ਹਰ ਜਿਲ•ੇ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ਸੈੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਔਸਤ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ,ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਖੋਲੇ ਗਏ ਹਸਪਤਾਲਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੈਂਪ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾ ਦਾ ਨਰੀਖਣ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕੈਂਸਰ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹਸਪਤਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋ 7 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗੂਰਤਾ ਦਿਵਸ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਦਿਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੁਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਸਲ ਬਾਨੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸੰਤ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ : ਮਾਨ

darshan-sgਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 01 ਨਵੰਬਰ (ਪੀ ਡੀ ਬਿਊਰੋ) “ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚਲਾਕ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਗੂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਸਲੀ ਕੌਮੀ ਹੀਰੋਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵੱਟਣ ਲਈ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦੇ ਅਸਲ ਨਾਇਕ ਕਹਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰ-ਜੁਲਮ ਝੱਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆ। ਲੇਕਿਨ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਾਨੀ ਕਹਾਉਣ ਵਿਚ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ । ਜਦੋਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਸਲ ਬਾਨੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ । ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਿੰਮੀਦਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗਿਰਦਾਵਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੰਮਜੋਰ ਤੋ ਕੰਮਜੋਰ ਜਿੰਮੀਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਣਤੀ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵਧੀਕੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ । ਪਰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਾਨੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਨ ਸਮੇਂ ਵਲੈਤ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾ ਨਿਭਾਈ । ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦੇਣਗੇ, ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਈਏ । ਇਹਨਾਂ ਉਤੇ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ “ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਯਾਰ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦਾ” ਪੂਰੀ ਢੁੱਕਦੀ ਹੈ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ, ਇੰਨਫੈਟਰੀ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਇਹੀ ਵਜਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਦੇ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂਤਵ ਮੁਤੱਸਵੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੈੱਡਵਰਕਸ, ਰੀਪੇਰੀਅਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਪਾਣੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਸਾਜ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ।”

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਨੇ ਅੱਜ ਸੰਤ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੋਦੀ ਦੀ ਬੀਜੇਪੀ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਆਰæਐਸ਼ਐਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਡੂੰਘੀ ਦੋਸ਼ਤੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਲੂਲ੍ਹੇ-ਲੰਗੜੇ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ “ਪੰਜਾਬ ਡੇ” ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਪੰਜਾਬ ਡੇ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮਾਗਮ ਉਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ, ਨੂੰ ਬੇਅਰਥ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ । ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਲਿਖਵਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਂਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਮ-ਪਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ । ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਿਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ । ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂਕਿ ਹੁਣੇ ਹੀ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਜਾਟਾਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੋ ਦੇ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੂ-ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਜ਼ਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਤੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਰੱਖਿਆ । ਜਦੋਂਕਿ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਮ-ਪਲ ਹਨ । ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੂ-ਬੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜ਼ਬਰ-ਜ਼ਨਾਹ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਾਇਦਾਦਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਅਨਿਯਾਏ ਤੇ ਜ਼ਬਰ-ਜੁਲਮ ਦੀ ਦਰਦ ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਇਸਾਈ ਆਦਿ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਇਕ ਤਾਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ । ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੰਗਨਾਮੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਨੂੰ “ਜੰਗ ਹੋਇਆ ਹਿੰਦ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ” ਕਹਿਕੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਂਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚੋ ਵਿਸਰਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ । ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਦੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹਾਮੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹਾਂਗੇ ।

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਬਾਦਲ ਦਲ 01 ਨਵੰਬਰ 1966 ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਸ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿਚੋ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਕੱਢਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਉਸਦਾ 50ਵਾਂ ਸਾਲਾ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਅੱਜ 01 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀਆ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੈੱਡਵਰਕਸ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਸੂਬਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਜਾਮ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਮਸਲਿਆ ਉਤੇ ਹੋਈ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ “ਸੰਘਰਸ਼ ਦਿਨ” ਵੱਜੋ ਮਨਾਉਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਹੋਈਆ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੀæਜੀæਆਈ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਮਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਉਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਹੱਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ । ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਿਜਾਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।

ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਨੁਪਾਤ 60:40 ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ । ਜਦੋਂਕਿ ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਕੈਡਰ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘੱਟ ਜੋ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਏ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਿਜਾਮ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੂæਟੀæ ਕੈਡਰ ਦਾ ਹੋਵੇ ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) 1931 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਾਲਾ ਯਮੁਨਾਨਗਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਕੁਰੂਕਛੇਤਰ, ਕਰਨਾਲ, ਫਤਿਆਬਾਦ, ਸਿਰਸਾ, ਹਿਸਾਰ ਜੋ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ, ਊਨਾ, ਹਮੀਰਪੁਰ, ਕਾਗੜਾ, ਲਾਹੌਲ-ਸਪਿਟੀ, ਕਸੌਲੀ, ਕੁੱਲੂ-ਧਰਮਸਾਲਾ, ਚੈਲ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਹਨ, ਗੰਗਾਨਗਰ, ਹੰਨੂਮਾਨਗੜ੍ਹ, ਬੀਕਾਨੇਰ, ਜੈਸਲਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਂਨ) ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤਿਆ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਬੰਦ ਹੋਵੇ । ਉਪਰੋਕਤ ਇਲਾਕਿਆ ਵਿਚ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆ ਵਿਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਲਾਨੀ ਜਾਵੇ । ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰਿਆਣਵੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਮੇਰਠ, ਡਿਵੀਜਨ ਭਾਰਤਪੁਰ, ਅਤੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਹਰਿਆਣੇ, ਆਗਰਾ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਉਤੇ ਰੀਪੇਰੀਅਨ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ ।

ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ, ਨੰਗਲ ਡੈਮ, ਨੰਗਲ ਹਾਇਡਲ ਚੈਨਲ, ਹਾਇਡਰੋ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੈੱਡਵਰਕਸ ਜੋ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆਵਾ ਉਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਜ਼ਿਸ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਾਖੜਾ ਬਿਆਸ ਮੈਨੇਜਮੈਟ ਬੋਰਡ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।

ਦਿੱਲੀ ਨਿਜਾਮ ਜੋ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬ ਕੈਡਰ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਨਿਜਾਮ ਥੱਲ੍ਹੇ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈਕੋਰਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਥੱਲ੍ਹੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1966 ਤੱਕ ਆਉਦੇ ਸਨ । ਸਿਆਸੀ ਮੰਦਭਾਵਨਾ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਏ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਿਜਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।

ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਕੁਰਬਾਨੀਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਜਿਵੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ 74 ਦਿਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਜੋ 1973 ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਤਾ ਬਾਦਲ ਦਲ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਦਲ ਦਲ ਭੱਜ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰ-ਜੁਲਮ ਝੱਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਕੇ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣ ।

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਚੀਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਬਲਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸੀਆ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਤੱਸਵੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਜਾਨੀ-ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਵੀ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਹਾਮੀ ਨਹੀਂ ਭਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗਾ । ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮਹਾਨ ਅਸਥਾਂਨ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ, ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ 200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੁਰੂਘਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਦੀਦਾਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਹਿੰਦੂਤਵ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਤੇ 7 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਲਗਾਕੇ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿ ਹੈ, ਉਸ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਰਦਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰੂਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਅੱਜ ਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਤਿ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਜਿਆਦਤੀਆ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਦੇ ਰੋਸ ਵੱਜੋ ਬੈਰਕਾਂ ਛੱਡੀਆਂ ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1990 ਤੱਕ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੋ ਜ਼ਬਰ-ਜੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਇਆ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ “ਆਮ ਮੁਆਫ਼ੀ” ਦੇ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀ, ਜਾਨੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਮੁਆਵਜਾ ਦੇ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਮੰਦਭਾਵਨਾ ਅਧੀਨ ਕਾਲੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਰੀਕੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਇਖ਼ਲਾਕੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਭ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੱਲ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।

ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਪਰੋਕਤ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ,
ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ 50 ਸਾਲਾ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ … ?????

ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ,
ਪ੍ਰਧਾਨ,
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)।

॥ਇਨ ਗਰੀਬ ਸਿਖਨ ਕੋ ਦੀਊ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ॥ ……..ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ

jaspal singh bainsਖਾਲਸਾ ਜੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀ ਸੀ ਕਹੇ। ਗੁਰੂਘਰ ਦਾ ਇਹ ਮੁਕੰਬਲ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਦੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੰਮੇਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇ।
ਲ਼ੱਖਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾ ਨੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਸ ਪੜਾ ਉਪਰ ਲੈ ਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜ, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਆਪਣੀ ਰੋਜਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹਜੂਰ ਦੁਹਰਾਂਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ? ਸਮਾਂ ਨੱਠਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਵਾਦੀ ਵਰਨਵੰਡ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਵੰਗਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨਸ਼ਮੰਦ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵੱਲ ਡੂੰਘੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ੧੯੮੬, ੨੦੧੫ ਅਤੇ ਹੁਣ ੨੦੧੬ ਸਾਨੂੰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਲਾਂ ਲਈ ਪੰਜਵੇ ਗੁਰੁ, ਨੌਵੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੇ ਆਪਾ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?
ਅਠਾਰਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾਲਮ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮੁਧੇ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨ ਭੇਦਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੌਮੀ ਦੁਸਮਣ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਮੁਹਾਜ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਬਣ ਕੇ ਖੜ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ੧੭੦੪ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ੧੭੯੯ ਤਕ ਜਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਸੌ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਜਿਗਰੇ ਨਾਲ ਲੜੇ ਸਨ। ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਈਆਂ।
ਪਹਿਲਾਂ ੧੯੮੪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਅੱਤ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੂਨ ੨੦੧੫ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਗਤ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੰ੍ਰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂਘਰ ਚੋ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਵੰਗਾਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਹਿਮੰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਲੈ ਜਾਵੋ?
ਚੋਰੀ ਇਕ ਜੁਰਮ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲੀਸ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਜਿੰਮੇਬਾਰ ਹੈ। ਐਸ ਡੀ ਐਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਭ ਦੀ ਮਿਲੀ ਭੁਗਤ ਹੈ। ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਹੋਮ ਮਨਿਸਟਰ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਹ ਕੇ ਕਿੱਲੀ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਾਲਮ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਵੇਲੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੇ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਖਿਆ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
੨੦੧੬ ਦਾ ਸਰੱਬਤ ਖਾਲਸਾ ਸਮੂਹ ਅਖੌਤੀ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਗਰੀਬ ਵਣਜਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ  ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜੇ ਬਾਹ ਫ਼ੜ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਜੇ ਐਲਾਨ ਕਰਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੱਕੜ ਜਾਂ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਨਹੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਲਾਲ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਦਿਲੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਹੈ। ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਜੇ ਦਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਅਜਾਦੀ ਕਦਾਂ ਦੀ ਮਿਲ ਜਾਣੀ ਸੀ।
ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਮਤਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨਾਮੇ ਦੀ ਤਾਈਦ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਦੂਜਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਗਰੀਬ, ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਆਸਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਠਾਰਵੀ ਸਦੀ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਮਾਲ ਅਤੇ ਇਜਤ ਦੀ ਸੁਰਖਿਆ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸਿਨਰੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਈਕਾਟ ਹੋਵੇ।
ਨਸ਼ੇ, ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਉਪਰ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਬੰਦ। ਲੱਚਰ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਮਿਲਵਰਤਨ। ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਬਖਸ਼ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਸਿੱਖ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਰਹੇ ਹਨ -ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਝਪੁਰ

jaspal_singh_manjhpur1
ਸਿੱਖ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਹੈ “ਸੱਚ ਲਈ ਤਤਪਰ” ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ “ਸੱਚ ਉਪਰ ਦ੍ਰਿੜ” ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸਿੰਘ ਸਬਦ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਮੇਚ ਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਚ ਰੂਪੀ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਝੂਠ/ਕੂੜ ਰੂਪੀ ਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਿਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਭਾਵ ਕਿ ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬੁਲੰਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਝੂਠ/ਕੂੜ ਦੇ ਪਰਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਦਿਖੇ ਤਾਂ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੱਤ ਕੂੜ/ਝੂਠ ਦੀ ਪਾਲ/ਪਰਦਾ/ਕੰਧ ਤੋੜ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਸੇ ਜਾਂ ਨਾ ਇਹ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੋਤ ਸਰੂਪ ਮਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਦੂਜੇ-ਤੀਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਖਰੀ ਨਹੀਂ।ਦੂਜੇ-ਤੀਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਲਈ ਜੂਝਣਾ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਮੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕਤਈ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੇ ਚੱਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਦੂਜੇ-ਤੀਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਦੀ ਸਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।ਉਹੇ ਸਰੀਰ ਇਸ ਜੱਗ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਿਣੀ-ਕਰਣੀ ਇੱਕ ਤੇ ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਸਮਤੋਲਤਾ ਰਹੀ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਵਖਿਆਣ ਲਈ ਉਧਾਰੀਆਂ ਲਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਿਆਖਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਐਨੀ ਜਿਆਦਾ ਵਿਗਸੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਯਤਨ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਗੱਲ  ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਿਗਾਨਿਆ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਰਾਹੀਂ  ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹਨਾਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਂ-ਪਿਰੀ ਨੇ ਦਿਸਣਾ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਹਨ।ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਐਵੇਂ ਹੀ ਬਿਗਾਨੀ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਅਣਭੋਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਮੌਜੁਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿੱਲਖਣ ਹੈ। ਕੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਸਬਦ ਵਰਤ ਕੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਇੰਨਸਾਫ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਗੁਰੂ ਦਾ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਪੰਥ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕੌਮ ਜਾਂ ਨੇਸ਼ਨ ਸਬਦ, ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਸਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਲਸਾ-ਪੰਥ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ? ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਿਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਿਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਜਲ ਛਕਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮੱਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਕਰ  ਰਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੱਟ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਿੱਖ।ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਐਸੀ ਵਿੱਲਖਣ ਮਿਸਾਲ।ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਤੀਸਰ ਪੰਥ ਹੀ ਪਰ ਤੀਸਰ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਸ ਵਿਚ ਅੱਵਲ ਤੇ ਦੋਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ।ਅੱਵਲ ਤੇ ਦੋਮ ਭਾਵ ਇੱਕ ਤੇ ਦੋ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖੀ ਤਾਂ ਖੋਤੇ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਧ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਬੰਧ ਚਲਾਉਂਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਖੋਤੇ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਧੇ ਬਗੈਰ ਹੀ ਸਰੀਰੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿੱਥ ਕੇ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਣ ਦੇ ਕੁਰਾਹ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ। ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਮਤ ਹੋਈਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਉਸ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਲ ਵਿਚ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਫਸਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਧੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਦੀ ਸੱਚ ਲਈ ਤਤਪਰ ਵਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖਣਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰੀ/ਬਾਹਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਜਾਂ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਗੁਰੂ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਮਨ ਸਾਧਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸੰਸਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕੇਗੀ।ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੱਚ ਉਪਰ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਲੀ ਅਪਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾaੇ ਬਣਾਉਂਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਲਈ ਕਿ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਮੇਰੀ ਪਰਜ਼ਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਖਾ ਲਵਾਂ, ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਨਿਯਮ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਨਿਯਮ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਆਦਿ-ਆਦਿ।ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚ aੁਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਲਈ ਤਾਂ ਤਤਪਰਤਾ ਵੀ ਗਵਾਚ ਗਈ, ਖੇਡ ਉਲਟੀ ਚੱਲ ਪਈ ਝੂਠ/ਕੂੜ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੂੜ/ਝੂਠ ਲਈ ਗੁਰੁ-ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਘਾਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਕੂੜ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਓਹਲੇ ਖੜੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸਰੀਰੀ/ਬਾਹਰੀ ਵੱਖਰਤਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਗਵਾਚ ਗਈ।
ਕੀ ਸਿੱਖ ਸੱਚ ਲਈ ਤੱਤਪਰ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸੱਚ ਉਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੈ? ਕੀ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੈਅ ਹੈ? ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉਰੇ-ਉਰੇ ਹੈ ਸਭ ਕੁਝ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ ਸੱਚਾ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਤੇ ਸਿੰਘ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ ਖਾਲਸਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸੱੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਚਰਣ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਇਤਨੀ ਜਿਆਦਾ ਵਡਿਆਈ ਬਖਸ਼ੀ ਹੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅਤੇ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈ।ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਖਾਲਸਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕਠ ਹੀ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਅਖਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਖਾਲਸਾ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਖਾਲਸਾ ਕਹਾਉਂਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਾਂ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਸਿੱਖੀ/ਸੱਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਹੀ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਧਰਿਆ ਅਤੇ ਦਾਵਾ ਸਾਡਾ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਦੀ ਬਖਸਿਸ਼ ਸੱਚੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਕਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੇ? ਚੱਲਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਦੋ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਕਿ ਇਕ ਮੁੱਖੀ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਧੀਨ, ਜਿਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਜਾ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਚੰਗਾ ਤਾਂ ਪਰਜਾ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਮਾੜਾ ਤਾਂ ਪਰਜਾ ਦੁਖੀ। ਦੂਜੀ ਹੈ ਪੌੜ੍ਹੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੇਠਲੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲਾ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲਾ ਫਿਰ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੇਠਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਂ ਪੈਣ ਤੇ ਸਭ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਚਰਣ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਾ ਵਿੱਲਖਣ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ ਇਸ ਉਪਰ ਅੰਕਸ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ, ਸੱਚ ਦਾ, ਸੱਚੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਧੇ ਹੋਏ ਮਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਗੁਰੂ-ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਸੁਭ-ਗੁਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਮੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਸੀ ਜਮੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੁੰਦੇ। ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਬੜੇ ਢੰਗ/ਸੰਦ ਘੜ੍ਹੇ ਗਏ ਪਰ ਸੁਰਤ/ਮਤ/ਮਨ/ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਘੜ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਟਕਸਾਲ ਖੁਸ ਗਈ ਸਾਥੋਂ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਮਨ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਕਦੇ ਕਿਤੇ, ਕਦੀ ਕਿਤੇ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਦੇ ਦੁਹਾਗਣਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਸਿੱਖ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪਦਵੀਆਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਖਸਿਸ਼ਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਭਾਂਡਾ ਖਾਲੀ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੇ ਭਾਂਡੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੁੱਲ-ਡੱਲ ਕਰਦੇ ਪਏ ਹਨ ਸਾਡੀਆਂ ਪਾਖੰਡਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੀਆਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਆਚਰਣਹੀਣਤਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੀ ਦੁਨਿਆਵੀ/ਸਰੀਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਹਊਮੈਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੀ ਪਸ਼ੂ-ਬਿਰਤੀ ਆਦਿ-ਆਦਿ ਨਾਲ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਾਂਡੇ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ, ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਮਾਂਜ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਤਿਆਗ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਨਿਰਇੱਛਤ ਨੀਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਬਖਸਿਸ਼ਾਂ ਪਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਤਾਂ ਕੋਟ-ਪੈਂਡਾ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਰਨ-ਸਰਨ ਵਿਚ ਥਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪੈਂਡਾ ਤਾਂ ਚੱਲੀਏ।
-੦-